• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Nazwisko Widera


W artykule p. Marcina Kordeckiego nazwisko Widera przedstawiono jako nazwisko typowo gólnośląskie. Jednak bardziej poprawne wydaje się być określenie go jako nazwiska pochodzenia niemieckiego (nie oznacza to jednak że osoby czujące się bądź będące polakami nie noszą tego nazwiska). Słowo "Wieder" oznacza powtórzenie czynności lub powrót do dawnego stanu. (moikrewni.pl) W Polsce to nazwisko spotykane jest głównie na Górnym Śląsku. W Niemczech wydaje się być ono powszechne. W Polsce spotykane są często odmiany i zniekształcenia tego nazwiska np. Widerak, Wiedera, Widerman itp. Co Ciekawe, w moim przypadku żaden mój krewny nie nosi nazwiska Widera poza najbliższą rodziną. Zapraszam do lektury artykułu Pana Marcina Kordeckiego.

Michał Widera


Nasze Nazwiska - WIDERA

Artykuł pochodzi z http://www.kuria.gliwice.pl/
(Za zgodą redakcji po przytoczeniu źródła;29.11.2004)
źródło: Gość Niedzielny, r.2003 , Numer 20 (18.05.2003)
http://www.ggn.kuria.gliwice.pl/2003/index.php?numer=20&art=07

O tym, że jest to nazwisko typowo górnośląskie przekonują nas dane statystyczne, które ilustrują miejsce występowania każdego nazwiska w Polsce w początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia.
Dane te, zawarte w zawsze w tym miejscu cytowanym Słowniku nazwisk współcześnie w Polsce używanych, wskazują mianowicie, że w naszym kraju mieszkało wtedy 3913 osób posługujących się nazwiskiem Widera. Z tego aż 83,5 proc. na Górnym Śląsku. Oto dane szczegółowe - dawne województwa: bielskie - 27 osób, częstochowskie - 487, opolskie - 597, katowickie - 2150. Dla porównania podajemy dane z pozostałych województw polskich - : ciechanowskie - 1 osoba, bialskopodlaskie i przemyskie - po 2 osoby, siedleckie - 3, pilskie, tarnobrzeskie i włocławskie - po 4, konińskie, suwalskie, toruńskie - po 5, bydgoskie - 6, lubelskie i skierniewickie - po 7, radomskie i rzeszowskie - po 8, koszalińskie -10, nowosądeckie - 12, kieleckie - 14, krakowskie, poznańskie, słupskie - po 15, zielonogórskie - 16, płockie oraz wałbrzyskie - po 20, szczecińskie - 23, gdańskie i łódzkie - po 25, jeleniogórskie - 27, gorzowskie, kaliskie - po 30, leszczyńskie i piotrkowskie - po 39, legnickie - 41, warszawskie - 44, sieradzkie - 48, wrocławskie - 73. dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia.

Z języka niemickiego

Nazwisko to wywodzi się z języka niemieckiego, od nazwy osobowej Wieder, która, m.in. w tej postaci, znana jest u naszych zachodnich sąsiadów. Obecne przysłówek, od którego utworzono tę nazwę osobową wyraża: 1. powtórzenie czynności, 2. rozróżnienie, 3. powrót do dawnego stanu, tj. "znów, ponownie, z powrotem". Dopiero w XVII w. wyraz ten wyodrębnił się znaczeniowo od przyimka wider (obecnie znaczenie "przeciw, wbrew"). On zaś wywodzi się ze średnio-wysoko-niemieckiego vidari. Pierwotnego znaczenia powstałej na styku tych znaczeń nazwy osobowej Widera, możemy się dziś tylko domyślać. Być może ma ono swój odpowiednik w formach rodzimych typu Nawrot, Nawrat "nawrócony". W każdym razie na naszych ziemiach doszło w ciągu stuleci do polonizacji formy Wieder i powstania nazwiska Widera.

Na Górnym Śląsku znane ono było z pewnością już w r. 1708. Wtedy to w Oleśnie urodził się Adalbertus (Wojciech) Widera, syn Joannesa i Anny. Zaś wśród kombatantów wojen napoleońskich z dawnego powiatu lublinieckiego znani są m.in.: Woitek Widera z Klekotnej, Georg (Jerzy) Widerra z Rusinowic i Iohann (Jan) Widerra z Sadowa. Karol Widera dowodził podczas trzeciego powstania górnośląskiego 3 baonem 6 Zabrskiego Pułku Piechoty im. Czarnieckiego. W powstaniach udział wzięli też m.in. Anna Widera z Zabrza, Jan Widera z Łazisk Średnich, Paweł Widera z Łowoszowa i in. Z pow. zabrskiego polegli: Teodor i Franciszek Widera. W okresie międzywojennym w podgliwickiej Ostropie nauczycielem był także pewien Widera. Itd.

Widerczyk lub Widerman

Z czasem formy typu Widera i Wider (i ich warianty graficzne Wydera i Wyder) dały początek innym polskim nazwiskom. Jest ich niemało, np.: Widerok, Wideracki, Widerak, Widerka, Widerakiewicz, Widerczyk, Widerek, Widerko, Widerowski, Widerski, Widurski i in. One zaś następnym, np.: Widerkiewicz, Widerkowski. Wiele z tych form miesza się z formami, które mogą mieć związek z rzeczownikiem wydra, np.: Wyderek, Wyderka (bardzo popularne na Śląsku), Wyderkiewicz, Wyderkowski, czy Wyderski.

W Polsce występuje również forma Wiedera. Najwięcej osób o tym nazwisku mieszka jednak na Pomorzu.

Także w Niemczech od formy Wieder utworzono pewną ilość nazw osobowych. Niektóre z nich występują również w naszym kraju, m.in. Wiederhssft, Wiedermann (tylko na Górnym Śląsku), Wiedermeier, Wiederstein i in. Są wśród nich także formy o spolszczonym zapisie: Widerlich, Widerman, Widerpelc, Widerszal, Widerszpil.

W naszym regionie niemiecka kolonizacja nie przyniosła nigdy jakichś zasadniczych zmian ludnościowych, mimo to ślad tej i innych niemieckich migracji zachował się m.in. w nazwiskach typu Widera.

Marcin Kordecki

 

Naszą witrynę przegląda teraz 9 gości